Westerplatte - póÅ‚wysep w GdaÅ„sku, przy ujÅ›ciu Martwej WisÅ‚y. W latach 1926-39 na terenie póÅ‚wyspu funkcjonowaÅ‚a Wojskowa SkÅ‚adnica Tranzytowa, której obrona we wrzeÅ›niu 1939 staÅ‚a siÄ™ jednym z najbardziej znanych symboli polskiego oporu przeciw hitlerowcom. W maju 1734 wylÄ…dowaÅ‚ tu 2,5 tysiÄ™czny francuski korpus interwencyjny hrabiego Ludwika de Plélo (który sam tam zginÄ…Å‚) próbujÄ…cy przeÅ‚amać oblężenie GdaÅ„ska przez Rosjan w czasie wojny o sukcesjÄ™ polskÄ…. 14 marca 1924 roku Rada Ligi Narodów przyznaÅ‚a Polsce teren na póÅ‚wyspie Westerplatte, u ujÅ›cia kanaÅ‚u portowego do morza, naprzeciw przedmieÅ›cia Nowy Port. 31 października 1925 roku obszar na terenie Wolnego Miasta GdaÅ „ska na póÅ‚wyspie Westerplatte zostaÅ‚ oficjalnie przekazany w bezterminowe i bezpÅ‚atne użytkowanie Polsce.

7 grudnia 1925 roku Liga Narodów przyznaÅ‚a Polsce prawo do utrzymania straży wojskowej na Westerplatte i już dnia 18 stycznia 1926 roku o godz. 14.00 przybyÅ‚ na traÅ‚owcu ORP Mewa pierwszy oddziaÅ‚ i rozpoczÄ…Å‚ peÅ‚nienie sÅ‚użby wartowniczej. W latach 1926-39 na terenie póÅ‚wyspu funkcjonowaÅ‚a Wojskowa SkÅ‚adnica Tranzytowa. 25 sierpnia 1939 roku przybyÅ‚ do GdaÅ„ska z rzekomo kurtuazyjnÄ… wizytÄ… niemiecki pancernik szkoleniowy Schleswig-Holstein (w rzeczywistoÅ›ci dobrze uzbrojony okrÄ™t przygotowany do ataku na Westerplatte). W dniach 1-7 wrzeÅ›nia 1939 miaÅ‚a miejsce obrona póÅ‚wyspu przez Polaków pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego (od 2 do 7 wrzeÅ›nia dowodziÅ‚ zastÄ™pca kpt. Franciszek DÄ…browski).

W trakcie tych walk jedynie źródÅ‚a niemieckie podajÄ… o ataku żywych torped na stanowiska ostrzeliwujÄ…ce Westerplatte z Nowego Portu, garnizon walczyÅ‚ samotnie i w okrążeniu wobec przeważajÄ…cych siÅ‚ wroga. Po kapitulacji już 10 października 1939 roku hitlerowcy przewieźli na Westerplatte polskich więźniów w celu uporzÄ…dkowania terenu po walkach. W marcu 1940 formalnie utworzono na Westerplatte podobóz (Abteilung Aussenstelle) obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Jego komendantami byli: SS-Hauptsturmführer Franz Christoffel, SS-Untersturmführer Paul Ehle i SS-Untersturmführer Kurt Mathesius.

W maju 1941 zakoÅ„czono prace rozbiórkowe na Westerplatte (rozebranie koszar) przez ostatniÄ… grupÄ™ więźniów i rozwiÄ…zano obóz. Po wojnie jesieniÄ… 1946 rozpoczÄ™to rozminowywania terenu póÅ‚wyspu. W tymże roku na miejscu Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicÄ™ z nazwiskami polegÅ‚ych tworzÄ…c symboliczny cmentarz polegÅ‚ych. 2 lipca 1962 roku krzyż usuniÄ™to i postawiono na jego miejscu czoÅ‚g T-34 z 1945. 9 października 1966 roku odsÅ‚oniÄ™to tu Pomnik ObroÅ„ców Wybrzeża, stojÄ…cy do dzisiaj. Ma on 25 metrów wysokoÅ›ci (nie liczÄ…c podstawy, którÄ… jest 20-metrowy kopiec). Pomnik ten, swoim ksztaÅ‚tem przypomina wyszczerbiony bagnet wbity w ziemiÄ™. 12 czerwca 1987 roku miaÅ‚o tu miejsce spotkanie papieża Jana PawÅ‚a II z 38 westerplatczykami i mÅ‚odzieżą.