Powołane do życia zarządzeniem Prezydenta Miasta z 30 października 1975 roku skupiło swą działalność na zagadnieniach historii, sztuki, architektury i urbanistyki, a także muzyki, literatury, teatru, filmu i sportu. Jednakże zagadnieniach bezpośrednio związanych z Łodzią.Po trzydziestu latach tych działań Muzeum Historii Miasta Łodzi posiada największy w mieście zbiór ilustrujący lokalne tradycje, skład narodowościowy i wyznaniowy, przejawy działań twórczych łodzian i osób z Łodzią związanych, niepodległościowych tradycji miejscowej ludności. Ponadto w Muzeum stworzony został specjalistyczny zbiór składający się z ponad 7.000 druków związanych z Łodzią.